Gaat u maar vast liggen, meneer

Het zal in 2014 tijdens het congres van de Singularity University in Amsterdam zijn geweest, dat ik voor het eerst hoorde dat smartwatches en fitnesstrackers tot een ware kentering in de gezondheidszorg zouden gaan leiden. Smartwatches zouden in staat zijn te voorspellen wie er wanneer een hartaanval zou krijgen, zodat de ambulance al vooraf op de stoep kon staan. ‘Gaat u maar liggen meneer, want u krijgt zo een hartaanval’, was de tekst die deze claim begeleidde.

Dit verhaal hoorde ik de jaren erna bij meerdere gelegenheden terugkomen. Futurologen, trendwatchers en zelfs collega’s gingen met de bewering aan de haal. Woord voor woord werd dezelfde boodschap opgelepeld, tot het gaat-u-maar-liggen-meneer aan toe. Bij elke herhaling vroeg ik me af: wie checkt überhaupt of dit verhaal klopt of niet? Een oproep op Twitter leverde in elk geval geen ervaringsdeskundigen op.

De claim werd herhaald en verspreid alsof het waar was

In 2018 kocht ik een fitnesstracker van een bekend merk. Niet om de claim van het aan zien komen van een hartaanval te testen, maar gewoon als stappenteller, hartslagmeter en slaapmonitor. Twee jaar later stak corona de kop op, waardoor ik keurig kon meten dat ik in lockdowntijd meer sliep (12 minuten gemiddeld) en per saldo meer bewoog (conferencecalls en vergaderingen die ik wandelend kon afhandelen). Dit was ook de periode waarin diverse makers van smartphones claimden te kunnen vaststellen of gebruikers covid hadden, nog voordat er een test was afgenomen. Ook deze claim werd herhaald, verspreid en gedeeld alsof het waar was en ook deze keer had ik zo mijn twijfels. Het enige probleem: ik kreeg geen corona en kon dus ook niet vaststellen of mijn hartslag een goede early warning af zou geven.

Tot ik begin deze maand dan toch tegen de lamp liep: ik had corona onder de leden! En inderdaad, mijn hartslag liep in die eerste twee dagen op van 56 naar 60. Had ik op basis van mijn tracker daarmee preventief kunnen concluderen dat ik corona had? Absoluut niet. In de vier jaar waarin ik mijn tracker inmiddels heb, is het al negentig keer eerder voorgekomen dat mijn hartslag in twee dagen met vier slagen per minuut opliep. Een intensieve training, te veel alcohol, een hittegolf, een griepje: er zijn volop redenen waarom zo’n hartslag geen rechte lijn is, maar de nodige fluctuaties vertoont. Steekproef van één, maar toch.

De boodschap? Geloof niet klakkeloos elke claim die gemaakt wordt ten aanzien van technologische vooruitgang. Mijn tracker is prima, maar een wondermiddel is het zeker niet.

(Origineel gepubliceerd in het FD van 27 juli 2022)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s