Investeringen zijn niet dood

Dit onderwerp heb ik vorige week al aangestipt: een mogelijke alternatieve verklaring waarom de investeringen de afgelopen jaren zo zwak zijn geweest. Sorry dat ik even blijf hangen in het onderwerp, maar ik heb het gevoel dat er te weinig aandacht aan wordt besteed.

Aan verklaringen voor dit fenomeen is op zich geen gebrek. Van onzekere groeivooruitzichten, de negatieve impact van vergrijzing, de verschuiving van investeringen naar de opkomende landen, de druk van activistische beleggers tot zelfs de te hoge rente(!). Hoewel ik niet al de verklaringen even sterk vind, geloof ik zonder meer dat enkele van deze elementen een rol hebben gespeeld. Toch denk ik dat er een alternatieve verklaring is die ook een belangrijke rol gespeeld heeft: Moore’s law.

Deze ‘wet’ stelt dat rekenkracht exponentieel toeneemt, waarmee computers elk jaar krachtiger en goedkoper worden. Wie tegenwoordig een laptop koopt, koopt daarmee de rekenkracht en mogelijkheden waar je vroeger tonnen voor moest betalen. Met een laptop en het internet ligt de wereld tegenwoordig aan je voeten. Logisch dat er dan ook minder geld uitgegeven wordt aan investeringen.

Moore’s law
Stel dat Moore’s law inderdaad een belangrijke rol speelt, dan kan dit een aantal interessante consequenties hebben. Ik noem er een paar:

  1. Het is niet de inkoop van eigen aandelen die tot lage investeringen leidt, maar andersom: lage (nominale) investeringen creëren de ruimte tot inkoop eigen aandelen. Bedrijven houden het geld simpelweg over.
  2. Lagere nominale investeringen is niet een teken van zwakte of van een negatieve risicohouding, het is puur het prijseffect. Als dit prijs/kwaliteitseffect niet goed door de statistiek gevangen wordt, zal ook de reële investeringsquote in de economie steeds kleiner. Wie zijn oor te luisteren legt bij statistici, weet dat het inderdaad notoir moeilijk is om dit prijs/kwaliteitseffect goed te berekenen. Dat er een ‘reëel’ effect is lijkt waarschijnlijk.
  3. Met het voortschrijden van de tijd – als de investeringsquota nominaal en reëel zijn teruggelopen – neemt ook de impact van de investeringscyclus in de conjunctuurgolf af.

Nu zult u mij niet horen roepen dat we het einde van de conjunctuurcyclus hebben gezien. Die overwinning is al vaker uitgeroepen en bleek elke keer weer gebaseerd op een aantal verkeerde aannames. In dit specifieke geval zal de lagere prijs tot een grote vraag naar investeringsgoederen kunnen leiden. In feite is dat waarom de robotisering nu in een stroomversnelling is gekomen. Investeringen zijn zeker niet dood.

Daarnaast heeft Moore’s law vrij weinig vat op de huizensector en ook de aanschaf van grote industriële machines zal vooralsnog niet al te sterk door de wet geraakt worden. Er valt dus nog voldoende te investeren in sectoren die wel degelijk een bredere boom & bust in de economie teweeg kunnen brengen.

(origineel gepubliceerd in het Financieele Dagblad van woensdag 22 juli)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s