Inflatie gevarendriehoek

 

Lagere inflatie, wat is daar eigenlijk mis mee? In deze derde column over dit onderwerp, noem ik drie argumenten waarom lage inflatie wel degelijk een probleem is. Het eerste argument betreft de effectiviteit van het monetaire beleid. Het idee hierbij is dat centrale banken bij een inflatie van gemiddeld 2% de korte rente altijd naar 0% kunnen terugbrengen om de reële rente negatief te maken en zo de economie te stimuleren. Zakt de gemiddelde inflatie, dan neemt ook het risico op periodes van deflatie toe en dan loop je tegen problemen aan. Bij deflatie van 2% en een korte rente van 0% is de reële rente nog steeds +2% en is er van stimulering van de economie geen sprake. In navolging van Keynes zien veel bekende economen dit als een zeer gevaarlijke uitkomst, waarbij er sprake kan zijn van een zelfversterkend karakter. Of dit argument echter nog overeind blijft met negatieve beleidsrentes en opkoopprogramma’s van obligaties, kun je je overigens afvragen. Als we Draghi bijvoorbeeld mogen geloven is QE heel erg effectief geweest.

Arbeidsmarkt
Argument twee kijkt naar loonvorming. Uit veel onderzoek blijkt dat bedrijven eerder mensen ontslaan dan dat ze brede loondalingen doorvoeren – een uitkomst die wat betreft de economie als geheel suboptimaal is. Inflatie wordt hierbij gezien als het smeermiddel dat alsnog die gewenste loonaanpassing bewerkstelligt. Zolang de lonen maar minder stijgen dan de inflatie, passen de reële lonen zich alsnog naar beneden aan. Hoe lager de gemiddelde inflatie, hoe beperkter de rol van het smeermiddel wordt. Ook hier valt wat tegen in te brengen. Met de opkomst van de Ubers van deze wereld is er zonder twijfel meer marktwerking aan het loonvormingsproces toegevoegd. Uber heeft haar tarieven al meerdere malen verlaagd, wat een directe en brede loondaling voor de chauffeurs betekende. Overigens maakt één voorbeeld nog geen zomer: loonvorming voor de brede economie is nog niet radicaal gewijzigd.

Schuldenlast
Komen we bij het derde argument, de schuldenlast. Als we de rentecomponent en aflossingen even buiten beschouwing laten, duurt het bij een gemiddelde inflatie van 2% precies 20 jaar voordat schuld in reële termen is gehalveerd. Daalt die inflatie naar 0,5%, dan wordt dat 80 jaar. Gegeven de huidige hoge schuldenlast en gegeven dat alle schuld eens afbetaald dient te worden, lijkt de conclusie dat een structureel lagere inflatie tot een zwaardere schuldenlast leidt, geen al te grote sprong. De enige oplossing lijkt hierbij dat rentes langdurig laag moeten blijven, om die last dragelijk te houden. Dat een permanent lage rente ook negatieve bijwerkingen kan hebben, is iets wat ik hier al vaker ter sprake heb gebracht.

Lage inflatie zal niet het einde van de wereld zijn. Of het de meest efficiënte uitkomst is, vraag ik me echter serieus af.

(origineel gepubliceerd in het Financieele Dagblad van 28 augustus 2017)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s