Productiviteitspuzzel

Waarom valt die productiviteitsgroei nu al jaren tegen? Als er één vraag is die de afgelopen jaren vaak door economen gesteld en zo mogelijk nog vaker beantwoord is, dan is het deze wel. Verrassend is dat niet. Productiviteitsgroei is de motor achter onze welvaartgroei geweest en heeft ons leven de afgelopen tweehonderd jaar gemiddeld genomen een stuk aangenamer gemaakt. Hapert die motor, dan roept dat vragen op. Dat topmannen van zowel de ECB (Draghi) als de Bank of England (hoofdeconoom Haldane) de afgelopen weken hun licht op het onderwerp hebben laten schijnen, is op zich dus niet zo verwonderlijk.

Leverde het een helder antwoord op? Gegeven de complexiteit van het onderliggende probleem kon je dat op voorhand niet verwachten. Haldane was zo vriendelijk om een opsomming te geven van alle mogelijke verklaringen, lopend van structureel (aanhangers van de secular stagnation school) tot meer tijdelijk (crisis financiële sector na de Grote Recessie), maar ook de door mij wel vaker aangehaalde mismeting van BBP-data kwam in dat lijstje voor. Opmerkelijk was echter dat beide heren min of meer op hetzelfde spoor leken te zitten van wat zij dachten dat de belangrijkste verklaring was: diffusion – wat ik hier gemakshalve als divergentie vertaal. De achterliggende gedachte hierbij is dat productiviteitsgroei nog steeds (heel erg) hoog ligt voor de bedrijven die als technologische leiders te boek staan, maar dat deze productiviteitsgroei zich – anders dan in het verleden – veel minder snel verspreidt naar de rest van de bedrijven. De kopgroep versnelt, maar het veel grotere peloton valt stil. Omdat het peloton in het berekenen van de totale groei een veel groter gewicht heeft, zie je dat de productiviteitsgroei als geheel tegenvalt. Beide kwamen met een cijfermatige onderbouwing, waarmee eerder onderzoek van de OECD bevestiging heeft gekregen.

De centrale bank speelt zelf een rol

Hoewel het verhaal numeriek kan kloppen, voelt het wat mij betreft niet logisch. Hoe is het mogelijk dat we, in een tijdperk waar alle informatie slechts één muisklik verwijderd is, waar je met de investering in een simpele laptop al een app-bouwer, filmstudio, research center of uitgever in huis hebt, hier opeens een kopgroep hebben terwijl het peloton stilvalt? Heeft dat peloton geen internet dan? Draghi walst simpelweg over die vraag heen, maar presenteert wel een lijst obligate aanbevelingen (‘investeer in human capital, zorg dat het minder tijd kost om een nieuw bedrijf op te starten’). Haldane komt gelukkig wel met een aantal mogelijke verklaringen, waarbij er eentje saillant is: het is de schuld van het beleid van de centrale banken. Door het extreem accomoderende monetaire beleid dat we de afgelopen jaren hebben gezien, zijn onproductieve bedrijven (die nauwelijks rendabel zijn) gespaard gebleven. Goed voor de arbeidsmarkt, slecht voor de productiviteit.

Misschien toch niet zo heel verrassend dat Draghi daar overheen walste….

(origineel gepubliceerd in het Financieele Dagblad van 27 maart 2017)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s