De wereld gaat aan schuld ten onder

De wereld heeft een groot schuldprobleem. Dat was in het kort de sombere samenvatting van een presentatie die een Robeco collega vorige week gaf. Wie denkt dat we sinds de crisis van 2007 druk doende zijn geweest om de schuldberg onder controle te brengen, heeft het volledig bij het verkeerde eind. Hier en daar is er wel wat gesaneerd (de Amerikaanse consument bijvoorbeeld), maar dit is meer dan tenietgedaan met de schuldaanwas van overheden, het bedrijfsleven en schuld in de opkomende markten. Pas als we iets aan deze schuldberg doen, kan de wereld weer gewoon gaan groeien. Ik doe zijn boodschap vast geweld aan, maar dit was de strekking die bij mij is blijven hangen.

Ik voel zijn pijn. Afgaande op de cijfers die de Bank of International Settlements in haar laatste jaarbericht hanteert, is de schuld als percentage van het BBP sinds 2007 van 220% naar ongeveer 260% opgelopen. Je staat erbij en kijkt ernaar, maar gemakkelijk voelt het niet.

Ik voel zijn pijn, maar…
Ik voel zijn pijn, maar tegelijkertijd wringt de boodschap. Het probleem wordt namelijk te eendimensionaal neergezet. Op het risico af dat ik in herhaling verval, zeg ik het nog maar een keertje: schuld is vermogen. Het is waarschijnlijk gemakkelijk om over dit punt heen te lezen, maar het is een nogal essentiële constatering. De schuld die de Nederlandse Staat heeft uitgegeven, is gretig gekocht door het pensioenfonds dat voor uw pensioen belegt. Uw hypotheekschuld kent keurig een tegenpost bij een bank of hypotheekverstrekker, net zoals de schuld van, zeg, Glencore nog steeds afgelost dient te worden. Gebeurt dat niet, dan verliest iemand een hoop geld.

Als u roept dat de wereld overladen is met schuld, dan draai ik het om: de wereld is overladen met vermogen. Niet de schuld, maar het vermogen als percentage van het BBP is sinds 2007 van 220% naar 260% opgelopen. Minimaal, want de waardering van aandelen, vastgoed en land zit hier nog niet bij.

Het verandert uiteraard niets aan de uitgangssituatie, maar het levert wel een andere invalshoek op. Is de toename van schuld het probleem, of is het eigenlijk de toename van vermogen? Is de hoge schuldberg het gevolg van onverantwoorde consumenten en bedrijven die aan het infuus van schuld hebben geleefd (zoals dat zo vaak wordt weergegeven), of is het de uitkomst van de almaar groeiende berg van vermogen, op zoek naar rendement? Stel dat de schuld de afgelopen vijf jaar was afgebouwd, waar hadden de pensioenfondsen van deze wereld dan in moeten beleggen?

Schuldreductie is een nobel streven. In hoeverre het echter mogelijk is in een wereld van groeiende welvaart en stijgend vermogens kun je je serieus afvragen.

(origineel gepubliceerd in het Financieele Dagblad van woensdag 21 oktober 2015)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s