Chaostheorie

Vanavond is het weer zo ver. Dan zit de hele financiële wereld op het puntje van de stoel, in afwachting van het besluit van de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale bank. Klaar om elke zinsnede uit het persbericht op de pijnbank te leggen, elke minuscule wijziging in de groeiramingen plat te analyseren en elk woord op de persconferentie in het juiste perspectief te plaatsen. Met een stofkam op zoek naar het antwoord op de vraag: wanneer verhoogt de Fed de rente? De markt twijfelt momenteel tussen september en oktober, maar december kan uiteraard ook: dat hangt helemaal af van wat de Fed vanavond te zeggen heeft.

Maakt het veel uit dan? Zeker, voor de handelaren die de juiste posities hebben ingenomen, kan een dag als vandaag allesbepalend zijn. Maar in het grotere verband? Had de wereld er echt anders uitgezien als de Fed in 2004 de rente in mei had verhoogd in plaats van in juni? Aanhangers van de chaostheorie zullen die vraag ongetwijfeld met een volmondig ‘ja’ beantwoorden, maar ik heb zo mijn – meer praktische – bedenkingen.

De ene renteverhoging is de andere niet
Los van de timing, kun je je afvragen of die eerste renteverhoging er überhaupt zo veel toe doet. Als we kijken naar de reactie in de financiële markten, levert de eerste stap van een monetaire verkrappingscyclus een wisselend resultaat op. Kijken we naar de tien verkrappingscycli die de Federal Reserve sinds 1970 heeft doorgevoerd, zie je dat aandelen gedurende ongeveer twee maanden een pas op de plaats maken, om vervolgens de opmars weer te hervatten. Dit gemiddelde koerspatroon verdoezelt echter grote verschillen.

Zo markeerde de eerste renteverhoging in de jaren zeventig doorgaans het begin van een correctie in aandelen, maar zie je dat de markten in de jaren tachtig doorgaans bleven oplopen. Iets dergelijks zien we ook bij de obligatiemarkt terug. Gemiddeld genomen, steeg de kapitaalmarktrente met ongeveer 1 procentpunt voorafgaand aan en volgend op de eerste renteverhoging. Dat lijkt aanzienlijk, maar ook hier gaat het weer om een gemiddelde: de laatste twee verkrappingscycli daalde de kapitaalmarktrente juist.

Dat de markt niet elke keer op dezelfde manier op een eerste renteverhoging reageert, is overigens absoluut geen verrassing: de ene renteverhoging is immers de andere niet. In de jaren zeventig ging het om agressieve renteverhogingen om inflatie te beteugelen, sinds die tijd heeft de Fed geleerd dat het beter is de markten niet te veel te verrassen. Des te kleiner de verrassing, des te kleiner de marktimpact.

Met die gedachte in het achterhoofd, verwacht ik weinig vuurwerk vanavond. De boodschap? Later dit jaar gaat de rente omhoog, maar slechts zeer geleidelijk. Wanneer? September. Maar als het een maandje eerder of later wordt, lig ik er ook niet wakker van.

(origineel gepubliceerd in het Financieele Dagblad van 17 juni 2015)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s