3D yieldcurve (voor nerds)

http://www.nytimes.com/interactive/2015/03/19/upshot/3d-yield-curve-economic-growth.html

Vandaag een grafiek die erg mooi is, maar die voor veel mensen nerdy over zal komen. Het is niet een alpenlandschap, maar de ontwikkeling van de rentebewegingen in Duitsland…

Voordat ik uitleg hoe de grafiek precies werkt, eerst even een afbeelding waar ik gelijk aan moest denken toen ik deze grafiek zag langskomen. Het gaat hierbij om een ander voorbeeld van 3D-meets-financial-markets, in dit geval stijlvol uitgevoerd in hout.

http://www.1777.de/wp-content/uploads/2012/02/dowjones1.jpg
http://www.1777.de/design/stock-exchange-sculptures/

Wat deze, tsja, eh, knuppel weergeeft is de ontwikkeling van de Dow Jones sinds 1980. Klinkt wellicht onwaarschijnlijk, maar de tweede grafiek geeft aan hoe je van de harde financiele markten kan overstapopen naar een houten sculptuur. De kunstenaar heeft de prijsontwikkeling van de Dow genomen als de maatstaf die de uitslag weergeeft en dat in een 3D versie neergezet.

http://www.1777.de/wp-content/uploads/2012/02/forweb_3_1__detail_em.jpg

De grafiek waar ik vandaag echter naar kijk is ietsje minder kunstzinnig, maar daarmee niet minder leuk. Zoals gezegd laat de grafiek de ontwikkelingen van de Duitse rentemarkt sinds 1990 zien. Wellicht roept het de vraag op hoe het mogelijk is dat de rentemarkt zo’n grillig verloop laat zien, maar dat heeft te maken met het feit dat de rentemarkt –anders dan bij de Dow Jones – niet door één getal gevangen kan worden. Waar we spreken over dé Duitse rente, is er in werkelijkheid sprake van een hele verzameling van rentes en dat levert die extra dimensie op.

Waarom zoveel verschil?
Waarom er zoveel verschillende soorten rentes zijn is gemakkelijk uit te leggen. Anders dan bij aandelen heeft schuld (obligaties) doorgaans een vaste looptijd. Koop je een aandeel dan heeft dat aandeel geen vaste einddatum: pas als het bedrijf failliet gaat, of bijvoorbeeld opgekocht wordt houdt het op te bestaan. Uiteraard kan je op elk moment besluiten je aandelen te verkopen, maar daarmee verandert er voor het aandeel verder niets: iemand anders is nu eigenaar, maar het aandeel blijft gewoon bestaan.

Koop je echter staatsobligaties, dan hebben die een vaste looptijd. Bij uitgifte van de meeste nieuwe obligaties wordt keurig vermeld op welke dag de schuld zal worden afbetaald. Ik zeg bewust de meeste, want er zijn in het verleden ook obligaties uitgegeven met een ‘oneindige’ looptijd, de zogenaamde perpetuals. Als we die echter even buiten beschouwing laten, hebben obligaties een vast looptijd.

En daarmee creëer je de extra dimensie. Een obligatie met een looptijd van tien jaar zal over een jaar nog maar een looptijd van negen jaar hebben en over acht jaar nog maar een looptijd van twee jaar. En al die verschillende rentes hebben ook een ander niveau. Doorgaans is de vergoeding voor een langer lopende obligatie hoger dan die van een korter lopende obligatie. Dé rente bestaat dus ook niet: we hebben een hele verzameling aan rentes. Die verzameling van rentes noemen we de yieldcurve en die ziet er momenteel als volgt uit:

WFMxbEma44rbs6J5fS05K-iX7tcgFDsHC4pXPU6UokiDuNK_06SvsVmSWrsbQ2BtJhb2b-uqa2z0QMfwv48iGpERkQtOpHm6RVDx_rhP55G-_eBdH9Qcd3dbNbuitNAqiQQi8W6UofCiZ5Tn
Bron: Bloomberg

Als we het over dé kapitaalmarktrente hebben, gaat het doorgaans over de staatsobligatie met een looptijd van ongeveer tien jaar. Zoals je kunt zien ligt die voor Duitsland momenteel op 0,2%. De 5 jaars rente daarentegen ligt momenteel op -0,08%.

3D?

Zijn we daarmee bij de 3D afbeelding? Bijna. Wat de 3D grafiek laat zien is de ontwikkeling van de yieldcurve door de tijd heen. Hierbij is het aangezicht de hoogte van rente van de obligaties met een korte looptijd, terwijl de achterkant juist de hoogte van de obligaties met een lange looptijd laat zien. De renteverlagingen die de ECB vanaf 2009 doorvoerde, zie je terug in de vorm van de sterke daling van de voorste lijn: de obligaties met een langere looptijd daalde toen veel minder.

Ik kan het ook anders uitleggen: de grafiek die ik hier pal boven heb laten zien, is de laatste waarneming van de 3D grafiek, waarbij je duidelijk de rode kleur ziet waar de rente inmiddels negatief is geworden. De grafiek laat zien hoe opmerkelijk deze situatie is, want de rode kleur is een nieuw fenomeen. Wat verder ook opvalt is dat hoewel de curve doorgaans oploopt (dus: hogere rentes voor een langere looptijd), er ook voorbeelden zijn waarin de curve vlak was (2008), of zelfs dalend (1992).

Al met al is deze grafiek niet alleen mooi om te zien, maar staat hij bovendien ook boordevol informatie. Te veel misschien zelfs. Want wat gebeurde er nou eigenlijk in 2000, of in 1993…

One thought on “3D yieldcurve (voor nerds)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s