Een schreeuwend tekort aan schuld

Paul Krugman riep dit weekend de toorn over zichzelf af door in een column in de New York Times te stellen dat de schuld van de ene persoon het vermogen van de andere is. Hij wist op voorhand dat het veel negatieve reacties zou oproepen, want in de column stelde hij al dat het zijn ervaring was dat zijn opmerking the power to induce blinding rage in many people had. Nou moet ik de eerste column van Krugman nog tegenkomen die geen blinding rage bij grote groepen mensen oproept, maar dat terzijde. Ook uit eigen ervaring weet ik dat de constatering dat schuld gelijk is aan vermogen tot veel ophef leidt.

En toch is het zo. Zo is mijn hypotheekschuld het vermogen van een hypotheekboer, wacht de Italiaanse overheidsschuld geduldig op afbetaling op de balans van een Nederlands pensioenfonds en kent de creditcardschuld van mijn buurman een positieve tegenpost bij een bank. Het zijn twee zijdes van dezelfde medaille. Zodra iemand nieuwe schuld uitgeeft, zit er per definitie een tegenpartij aan vast die deze schuld gefinancierd heeft. En andersom, als ik meer spaar, komt dit automatisch als schuld ergens anders in de boeken te staan. Zelfs het geld in uw portemonnee is een vordering op een ander. U roept hogere schulden, maar u had net zo goed hoger vermogen kunnen roepen.

Waarom zoveel emotie?
Waarom roept die simpele constatering dan zoveel emotie op? Deels zal het te maken hebben met onze Calvinistische inborst. Ook ik ben nog opgevoed met het idee dat je niet iets op de pof moet aanschaffen, dat je eerst moet sparen om iets te kopen. Schulden zijn slecht, simpel. Een belangrijk tweede argument is vermoedelijk het verschil in de machtsverhoudingen. De schuld ligt bij de armlastige consument met een hoge creditcardschuld, de zielige Griek of de zzp-er die gebukt gaat onder de rentebetalingen. Het vermogen ligt bij de banken, het kille grootkapitaal met slechts één oogmerk: winst. Schuld is daarmee een synoniem voor uitbuiting en hogere schulden betekent meer uitbuiting. Dat we met onze eigen pensioenfondsen ook aan de vermogenskant staan, dat we zelf de banken dwingen om risico’s te nemen als we voor de internetspaarrekening met de hoogste rente kiezen, dat vergeten we liever.

Schulden zijn slecht: ook mijn onderbuik zegt het. Te hoge schulden remmen de groei, werken verstikkend voor consumenten en producenten en zijn desastreus in periodes van deflatie. Kijken we echter naar de ontwikkelingen in de obligatiemarkt, dan is er slechts één conclusie mogelijk: er is helemaal geen overschot, maar juist een schreeuwend tekort aan overheidsschuld! Dat we in grote delen van Europa inmiddels met negatieve rentes rekenen geeft aan dat staatsobligaties als warme broodjes over de toonbank gaan.

Een schreeuwend tekort aan schuld, dus. Of een groot overschot aan vermogen natuurlijk: aan u de keuze.

(origineel gepubliceerd in het Financieele Dagblad van 11 februari 2015)

One thought on “Een schreeuwend tekort aan schuld

  1. Pingback: Geen wonder dat de rente zo laag staat… | Best of the Web

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s