ECB, doe het niet

Doen ze het, of doen ze het niet? Gaat de ECB volgend jaar de FED achterna met het aankopen van staatsobligaties? Mijn wedervraag: waarom zouden ze eigenlijk?

Het veel gehoorde argument is dat de ECB slechts kopieert wat de Fed de afgelopen jaren gedaan heeft. Ook daar weigerde de economie een goede doorstart te maken, ook daar worstelden ze met een verzwakte bankensector. Nul procent rente werkte niet en dus ging men over op het opkopen van de (staats)obligaties. Over de effectiviteit van dat beleid werd indertijd getwist, maar dat de Amerikaanse economie momenteel weer rond de 3% groeit, lijkt de kritiek wat te hebben verstomd. ‘Baat het niet, dan schaadt het niet’ lijkt de voor de hand liggende consensus conclusie te zijn geworden.

Het probleem is alleen dat de verschillen tussen de Amerikaanse en Europese situatie groter zijn dan de overeenkomsten. Om met een eerste belangrijke verschil te beginnen: de Duitse kapitaalmarktrente staat op minder dan de helft van het dieptepunt dat de Amerikaanse kapitaalmarktrente in het midden van 2012 neerzette. Beleg nu 100 euro en u ontvangt de komende tien jaar 65 cent aan rente, twitterde ik laatst, om aan te geven hoe absurd laag de kapitaalmarktrente is. Van een verdere daling van de kapitaalmarktrente gaat echt geen enkele stimulerende impuls meer uit.
Nou kan je stellen dat het niet om de nominale, maar de reële rente gaat, maar ook daar zien we een belangrijk verschil. Dat de Duitse kapitaalmarktrente sinds augustus met een half procent is gedaald, heeft geen enkel effect gehad op de reële rente: de inflatieverwachtingen zijn namelijk even hard gedaald. Bij ongewijzigde inflatieverwachtingen zou de Duitse kapitaalmarktrente tot 0,1% moeten dalen om op de -1% reële rente uit te komen die de VS in 2012 had. Met de implosie die de olieprijs momenteel laat zien, lijkt de veronderstelling van ongewijzigde inflatieverwachtingen echter niet realistisch.

Lagere kapitaalmarktrente?

Moet je een nog lagere kapitaalmarktrentes eigenlijk wel willen? Eén van de oorzaken van de huidige tegenvallende conjunctuur is de verzwakte positie van de Europese bankensector. Door het verschil van de kortlopende en langlopende rente steeds kleiner te maken, ontneem je de bankensector de traditionele manier om de winst te maken. Ook hier zien we het verschil: waar in 2012 het renteverschil in de VS 1,5% bedroeg, staat die in Duitsland nu nog maar op 0,72%…
Resteert het laatste argument om de kapitaalmarktrente verder naar beneden te drukken: dat het beleggers dwingt om elders rendement te zoeken. Het werkte in de VS, zij het dat slechts een beperkt deel van de bevolking er baat bij had. Of het in het huidige klimaat van overgewaardeerde aandelen en extreem lage risicovergoedingen op bedrijfsobligaties nog zo, uhm, macroprudentieel is vraag ik me af… Kortom: ECB, doe het niet.

(origineel gepubliceerd in het Financieele Dagblad van 17 december 2014)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s