Haarscheurtje in Abenomics

De Nikkei ging deze week met een verlies van bijna 3% start, op het nieuws dat de Japanse economie in het derde kwartaal in een recessie was terechtgekomen. Dat maakt het de derde recessie in vier jaar: het lijkt Europa wel…

Waar de consensus hoopt op een groei van 2,2%, bleek de omvang van de Japanse economie in het derde kwartaal met 1,6% te zijn gedaald. Hierbij gaat het om geannualiseerde groeicijfers: in Europa zouden we het over een groeiverwachting van 0,5% en een uitkomst van -0,4% hebben gehad. Veel maakt dat overigens niet uit: het is de tweede kwartaal op rij dat de economie in omvang afneemt, waarmee we officieel van een recessie kunnen spreken.

Zwak derde kwartaal
Negatieve groeicijfers voor investeringen in de huizensector (-24,1%) en bedrijfsinvesteringen (-0,9%) en een zwak herstel in consumentenbestedingen (weliswaar omhoog met 1,5%, maar na een daling van 16,8% in het tweede kwartaal) vormden de belangrijkste oorzaken voor de tegenvaller. Mochten we ons afvragen waarom Bank of Japan (BoJ) gouverneur Kuroda eind oktober onverwachts met een uitbreiding van het bestaande stimuleringspakket kwam, dan hebben we hier het antwoord: de Japanse economie ligt op zijn gat. Wederom, kunnen we daar wel aan toevoegen.

De oorzaak van deze recessie lijkt in de eerste instantie makkelijk te vinden: de BTW verhoging die aan het einde van het eerste kwartaal is doorgevoerd. Deze BTW verhoging had weliswaar een sterk positief effect op de consumentenbestedingen in het eerste kwartaal, maar heeft vervolgens de economie sterk verzwakt. Hiermee laat de Japanse economie overigens precies hetzelfde patroon zien als bij de vorige BTW verhoging van 1998, zij het dat de uitschieters deze keer wat negatiever zijn…

nQ1QS9gg_tYnxwt9AOKIWjGlJ6NOQnlF_zQh991qBStWXQ3a8H1NGE_ecfrp34ZVty6u_x0Uq6SxMxiigxh_8XO3m27p6AVWXVM9Fmei1PAs_yHkjtyE2nuJJqGhnh-6XBfQpUkyEx8

Als je dan toch weet wat een BTW-verhoging voor een schade aan kan richten, waarom doe je het dan, vraag je je wellicht af. Het antwoord is simpel: het was een poging om het gapende gat op de Japanse overheidsbegroting te dichten, om zo enige grip te krijgen op de schuldberg (240% van het BBP) die Japan inmiddels heeft opgebouwd. Daarnaast was het een mooie manier om de Japanse economie aan de greep van deflatie te laten ontkomen.

Deflatie-spiraal
En daar ligt ook het tweede probleem van Japan: het doorbreken van de deflatie-spiraal. Toen premier Abe met zijn inmiddels bekende Abenomics van start ging, was het het idee dat de terugkeer van inflatie de oplossing van alle problemen zou zijn. Niet alleen zou hogere inflatie tot een positieve loonimpuls leiden, maar bovendien zou hogere inflatie de schuld in nominale termen kleiner maken. Het ‘weginfleren’ van schuld is een concept dat in historisch perspectief wel vaker is toegepast om schuld weer onder controle te krijgen. Hierbij was het dan wel noodzaak dat de kapitaalmarktrente niet te hard zou gaan oplopen, iets wat de Bank of Japan de afgelopen jaren overigens keurig heeft weten te voorkomen.

umk5iAg7iW0ZTI5Ay1iIT-XksIcTEuC4uafdcNu4M4QzBoSsocB8wH0K9I89bjf3jpnJ28Urr87vphwsIy3CCPYVf9GGZojk7RwB8henVPHB686Ux6bBPTk165Dmx348QISxaoTEc_c

http://www.zerohedge.com/news/2014-11-13/things-make-you-go-hmmm-japans-inevitable-apocalypse

Wat echter mist, is die loonimpuls. Uit het BBP rapport dat vandaag gepubliceerd werd zien we dat Employee remuneration met 2,6% ten opzicht van vorig jaar is gestegen. Dat klinkt positief, maar in reële termen was er sprake van een krimp van 0,6%, na een eerdere daling van 1,9% in het tweede kwartaal. Ook andere bronnen laten zien dat de reële lonen de afgelopen jaren alleen maar verder onder druk zijn komen te liggen. Inflatie is er dus wel, maar het holt de koopkracht van de Japanse consument alleen maar uit.

Kortom: de BTW-verhoging heeft meer kwaad dan goed gedaan en ook inflatie blijkt niet het wondermiddel dat men van te voren dacht dat het zou zijn. Ik ben dan ook erg benieuwd hoe dit zich verder gaat ontwikkelen…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s