Vergrijzing in de schoolbanken

Vergrijzing leidt tot lagere groei. Duh.

Onder normale omstandigheden zou ik niet al te veel aandacht hebben besteed aan het rapportje dat Moody’s vorige week naar buiten bracht. De titel, of althans mijn vertaling daarvan: “Vergrijzing zal de economische groei de komende twintig jaar onder druk zetten”. Seen it, read it. Of, zoals het in het dagelijks commentaar van de hoofdredactie van Het Financieele Dagblad iets netter onder woorden werd gebracht: “Moody’s is bepaald niet de eerste instantie die wijst op de tikkende tijdbom onder veel westerse, maar ook Aziatische landen: de vergrijzing.”

Het recept voor dit soort rapporten is even voorspelbaar als simpel. Economische groei, zo leggen ze uit, is te splitsen in groei van de factor arbeid en de groei van de productiviteit van deze arbeid. Als je vervolgens veronderstelt dat die arbeidsproductiviteit min of meer constant is, ligt het voor de hand dat een krimp in de beroepsbevolking tot lagere economische groei gaat leiden: er wordt gewoon minder gewerkt. Een enkele keer waagt men zich vervolgens nog aan wat verdieping, door de veronderstelling van stabiele productiviteit ter discussie te stellen. Als al die grijsaards bijvoorbeeld ook nog eens minder productief blijken te zijn, of als er minder geïnvesteerd gaat worden door de lagere groeiverwachtingen, gaat die vergrijzing van twee kanten pijn doen.

Sparen = investeren. Punt.

Juist op dat vlak leek het rapportje van Moody’s een nieuw element toe te voegen, waardoor ik het toch ben gaan lezen. Het ‘significante’ effect op de economische groei was het gevolg van twee factoren: een daling van de factor arbeid (check) en een daling van de besparingen die daarmee tot een daling van investeringen zou leiden. Nou zal het eerste deel van deze tweede verklaring geen verrassing zijn. Dat je minder spaart als je met pensioen bent, ligt voor de hand. Je besteedbare inkomen daalt bij pensionering aanzienlijk, je uitgavenpatroon veel minder. Het kost Moody’s dan ook geen moeite om dat verband met wat mooie plaatjes van Japan en Korea aan te tonen.

En daarmee is het verhaal voor Moody’s kennelijk klaar, want er wordt verder geen enkele poging gedaan om het tweede deel hard te maken. Lage besparingen leiden tot lagere investeringen. Punt. Dat hebben we nu eenmaal in de bankjes van de middelbare school geleerd, dus dan zal het wel kloppen. Dat het in die economieles om een gesloten economie, zonder (centrale) banken of vermogensopbouw ging, is men daarbij kennelijk vergeten.

In de wereld waar ik leef en werk, is niet het gebrek, maar juist de overvloed aan besparingen en vermogen het grootste probleem. Ik geloof direct dat vergrijzing de groei onder druk zal zetten en ik kan me goed voorstellen dat er minder geïnvesteerd gaat worden. Wie denkt dat dat door een gebrek aan besparingen zal komen, heeft wat mij betreft de laatste twintig jaar niet goed opgelet.

(origineel gepubliceerd in het Financieele Dagblad van 13 augustus 2014)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s