Eurocrisis is terug van niet weg geweest

En daar zijn we weer: de eurocrisis steekt de kop weer op. Terug van weggeweest zou ik bijna willen zeggen, behalve dan dat het probleem eigenlijk nooit echt weg is geweest. De renteverschillen ten opzichte van Duitsland liepen in oktober weliswaar wat terug, maar net als voorgaande keren ging het slechts om een klein en tijdelijk stapje terug. Een stapje terug om een nieuwe aanloop te nemen, zeg maar.

Unknownname

Er doen verschillende versies de rondte over wat nu precies de directe aanleiding was wat tot het opnieuw oplaaien van de crisis. Deels ligt het aan nieuwe onzekerheden rond Ierland, maar belangrijker lijkt toch het nieuws te zijn geweest dat Duitsland een (beperkte) verdragswijziging wil voorstellen, om zo tot een Permanent Crisis Mechanism te komen. Ik weet niet of de bijdrage voor iedereen toegankelijk is, maar in The Economist staat een aardige analyse waarom Duitsland tot deze toch wat verstrekkende voorstellen is gekomen.

Waarom verstrekkend? In de eerste instantie omdat een verdragswijziging doorgaans een moeizaam proces is, niet zonder risico???s. De wijziging van het verdrag van Lisabon heeft uiteindelijk maar liefst 8 jaar in beslag genomen, geteld vanaf de eerste onderhandelingen in 2001, tot aan het tweede referendum van Ierland in 2009 om tot een goedkeuring te komen. Belangrijker is echter dat de obligatiehouder ???meer dan in het verleden- op kan gaan draaien voor de kosten van een eventuele crisis.

Over hoe dat proces precies moet gaan plaatsvinden lichtte de Duitse Minister van Financi??n Wolfgang Sch??uble gister in Der Speigel een tipje van de sluier (hier de korte samenvatting). Als een land in de toekomst in een betalingscrisis belandt, komt de EU met een herstructureringsplan. In de eerste instantie wordt de looptijd van aflopende obligaties verlengt, maar mocht dat niet voldoende zijn om tot een oplossing te komen, kan het ook zo zijn dat obligatiehouders een verlies moeten incasseren, een zogenaamde haircut. In ruil daarvoor zouden de overblijvende claim op het betreffende land gegarandeerd worden door de overige eurozone-landen.

Weliswaar gaat het hier slechts om de eerste aanzet voor toekomstige wijzigingen, maar op de obligatiemarkt kwam de boodschap direct aan. Vooral de Ierse markt kreeg zware klappen, waarbij het renteverschil met Duitsland door de 500 basispunten (5% punt) heen brak. Dat het Ierse Ministerie van Financi??n nieuwe ombuigingsplannen bekendmaakte en dat ze om het hardste riep dat herstructureren van uitstaande schuld een ???economische zelfmoord??? zou betekenen, mocht daarbij niet baten.

Ieren hebben groot gelijk
Toch hebben ze daar groot gelijk in. Wat houdt het herstructureren van de schuld namelijk in? Het betekent dat je je rente- en aflossingbetalingen stopzet en gaat onderhandelen over afwikkeling van de uitstaande schuldclaims. Dat kan jaren in beslag nemen. Het ???voordeel??? is dat een herstructurering je tijdelijk geen rente en aflossingen meer betaalt, maar het nadeel is dat je vanaf dat moment nergens nieuw geld kan lenen. Anders gezegd, vanaf dat moment moeten uitgaven moeten volledig betaald te worden uit lopende inkomsten.

Het is dus niet zo zeer het totale overheidstekort dat belangrijk is om in de gaten te houden, maar vooral de primaire balans, de balans zonder de rentebetalingen. De tabel hieronder laat die zien, gebaseerd op ???waarschijnlijk wat verouderde- data van de EU. Zoals uit de tabel blijkt, heeft Ierland een zeer groot primair tekort (8% in 2010). Herstructureren betekent dat Ierland in ????n klap dit tekort moet zien te dichten, vanaf morgen. Het mag duidelijk zijn dat dat inderdaad overeenkomt met economische zelfmoord.

0unknownname

Bovendien is er een alternatief dat veel minder drastisch is: aankloppen bij de European Financial Stability Facility, het triple A rated sovereign rated bailout fund, om het in mooi Nederlands te zeggen. In dat geval hoeft Ierland niet meer bij de kapitaalmarkt aan te kloppen waarmee ze meer tijd koopt om orde op zaken te stellen. Overigens lijkt ook dat nog helemaal niet aan de orde, aangezien Ierland haar financiering voor de komende tijd al heeft verzekerd.

Hoe het ook zij, het gevoel van crisis wordt er niet minder op. Inmiddels is de ECB weer overstag gegaan en heeft zich ???voor het eerst sinds het begin van oktober- weer als koper op de (Ierse) obligatiemarkt heeft gemeld. Toch is het zeker niet alleen slecht nieuws: de opmars van de euro ???of was het de neergang van de dollar?- is tenminste tijdelijk tot stilstand gekomen. Niet alleen geeft dit de Europese exporteurs weer wat lucht, maar bovendien zien we dat de MSCI gemeten in euro???s nu eindelijk weer een stijgende lijn te pakken heeft. Nou maar hopen dat de crisis niet verergert???

(origineel gepubliceerd op www.iex.nl)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s