Yen ondergewaardeerd!

Het blijven spannende tijden voor de geïndustrialiseerde landen. Amerika heeft nog steeds te kampen met de naweeën van de kredietcrisis, waarbij tegenvallende cijfers uit de huizen- en arbeidsmarkt de toon zetten. In Europa doet Duitsland het economisch buitengewoon goed, maar dat leidt eigenlijk alleen maar tot extra spanningen binnen het eurogebied. En de Japanse economie gaat nog steeds gebukt onder deflatie, waarbij sinds een paar maanden ook nog eens een extra probleem is gekomen: de sterke yen.

Om vooraf verwarring te voorkomen, aangezien ik het hierna over dollar-yen heb (en niet yen-dollar), betekent een daling dat de yen in waarde is gestegen. We kijken immers naar hoeveel yen men moet betalen om 1 dollar te kopen. Hoe minder dat is, hoe sterker de yen.

Op 24 augustus bereikte de dollar een niveau van 83.60 ten opzichte van de yen, waarmee de waardestijging van de yen in vier maanden tijd op meer dan 14% is uitgekomen. Ter vergelijking, de met veel bombarie aangekondigde nieuwe bewegingsvrijheid van de yuan heeft sinds midden juni een nietszeggende appreciatie van 0.5% opgeleverd. Aangezien Japan zowel Amerika als China als belangrijke handelspartner heeft en aangezien het economische herstel van Japan tot nu toe vrijwel volledig op de export georiënteerd is geweest, mag het duidelijk zijn dat een dergelijke opmars ook niet zonder gevolgen is geweest voor de beurs en de groeivooruitzichten. De Japanse autoriteiten zien de opmars van hun munt dan ook tandenknarsend aan.

Trendmatige opmars
Wie denkt dat het hier om een tijdelijke opleving gaat, heeft het trouwens mis. Onderstaande grafiek laat zien dat de yen eigenlijk vanaf 2007 sterk in waarde is gestegen ten opzichte van de dollar. Sterker nog: de yen staat momenteel op het sterkste niveau sinds juli 1996…

1unknownname

Nou lijkt het op het eerste gezicht wat moeilijk de kracht van de yen te verklaren. Qua economische groei is Japan de afgelopen 15 jaar duidelijk achtergebleven bij Amerika, een rentevergoeding krijg je er doorgaans niet, dus ook om die reden zullen er geen yennen gekocht worden, terwijl de financiële positie van de overheid (een staatsschuld van makkelijk twee keer de omvang van de totale economie) op zijn zachts gezegd zwak is. Waarom is die yen dan toch zo sterk? Bij de Financial Times wisten ze deze week het antwoord te melden: dankzij McDonalds….

McDonalds bedankt!
De redenering van de Financial Times begint (en eindigt) bij de zogenoemde Big Mac index. Deze index, die in 1986 door The Economist is bedacht, vergelijkt de prijs van een vergelijkbaar product (de Big Mac) tussen verschillende landen. Hiermee geeft de index invulling aan het idee dat je met 1 dollar overal ongeveer hetzelfde zou moeten kunnen kopen (purchasing power parity).

Is de Big Mac in een land goedkoper, dan is dat een indicatie dat de munt is ondergewaardeerd, is de Big Mac index duurder, dan is de munt juist overgewaardeerd. Overigens betekent dat dan niet dat de munt ook echt zal aanpassen naar het evenwicht. Zo is de Zwitserse munt al sinds ze daar McDonalds hebben structureel overgewaardeerd. De Big Mac index is dan ook zeker geen voorspelmodel, al was het maar omdat lokale factoren als belasting, concurrentie (met andere hamburgertenten) en voorkeuren een rol spelen.

Unknownname

(bron: The Economist)

Maar goed, terug naar het verhaal van Japan. In de Financial Times werd dus gekeken naar de Big Mac index, waarbij geconcludeerd werd dat de yen eigenlijk wel min of meer goed geprijsd was. Inderdaad, wás, want McDonalds heeft twee maanden geleden zijn Big Mac in Japan van 320 yen naar 200 yen in prijs verlaagd. Deze actie werd eerst als een tijdelijke zomerstunt gebracht, maar McDonalds heeft al laten weten dat prijzen zeker niet terug zullen gaan naar de oude niveaus. Stel dat het 260 yen gaat worden, dan betekent dat de Japanse yen volgens de Big Mac index opeens nog zeker 20% is ondergewaardeerd. Anders gezegd, die Japanse autoriteiten mogen in hun handen knijpen met het huidige niveau van de yen!

Deflatie-effect
Het verhaal van de Big Mac index is overigens meer dan slechts een grappige anekdote: het bevat wel degelijk een kern van waarheid. Het werpt in elk een ander licht op de sterke yen. Die is eigenlijk helemaal niet zo sterk, als je rekening houdt met het prijsverschil tussen Japan en de rest van de wereld. Sinds 1995 is het Japanse prijspeil per saldo onveranderd gebleven, waar het prijspeil in de VS in diezelfde periode met ongeveer 50% is gestegen.

Alleen al om die reden mag je verwachten dat de yen per saldo zich in een opgaande trend bevindt. Bijgevoegde grafiek maakt dat inzichtelijk: naast de gewone dollar yen heb ik ook de handelsgewogen reële dollar-yen weergegeven. Wat zie je? De yen handelt momenteel grofweg op het niveau dat we in 2002-2005 hebben gezien.

0unknownname

Overigens biedt dit nog geen verklaring waarom de yen de afgelopen maanden zo in trek is. Het lijkt er op alsof de financiële markten de Japanse autoriteiten aan het testen zijn tot waar de yen kan stijgen voordat er tot een tegenreactie wordt overgegaan. Het dreigement van interventies is al eens gevallen, maar de ervaring leert dat dergelijke dreigementen als een rode lap voor een stier werkt…

(origineel gepubliceerd op www.iex.nl)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s