‘I know it when I see it‘ is de gevleugelde uitspraak van de Amerikaanse opperrechter Potter Stewart, waarmee hij in 1964 zijn definitie van porno gaf. Omschrijven kon hij het niet — of sterker nog, dat weigerde hij bewust —, maar naar zijn oordeel waren de seksuele scenes in de film The Lovers niet dusdanig expliciet dat ze de publieke moraal schonden. De vertoning van de film mocht doorgaan. Bij gebrek aan een heldere definitie moet je het maar gewoon op je gevoel doen, aldus Stewart.

Dat punt lijken we inmiddels ook een beetje bereikt te hebben als het gaat om de term recessie. Zeker, we hebben de klassieke definitie van een recessie — die van twee achtereenvolgende kwartalen van negatieve bbp-groei —, maar die lijkt de afgelopen jaren onderhevig aan erosie.

Dit werd afgelopen week weer eens duidelijk bij de publicatie van de Duitse bbp-cijfers. Volgens de voorlopige cijfers was de Duitse economie in het eerste kwartaal van 2023 met 0,3% gekrompen, volgend op een krimp van 0,5% in het vierde kwartaal van vorig jaar. Een klassieke recessie, zou je denken, maar desondanks zag ik in de diverse analyses overal de term ‘technische recessie’ opduiken. Zo van: technisch gezien is er weliswaar sprake van een recessie, maar iedereen kan zien dat dit nog niet het echte werk is. Helemaal vreemd is dat overigens niet, want volgens de Duitse bbp-cijfers zou dit maar liefst de zevende recessie (!) sinds het jaar 2000 zijn, waarmee de gemiddelde Duitse conjunctuurgolf dus slechts zo’n drie jaar geduurd heeft. Het staat in elk geval haaks op mijn beleving van de Duitse conjunctuur.

Ook in de VS trekken ze zich weinig aan van de tweekwartalenregel. Daar is de NBER (het National Bureau of Economic Research) verantwoordelijk voor de vaststelling van de conjunctuurgolf en die kijkt überhaupt niet naar bbp-cijfers. Als gevolg daarvan duurde de covidrecessie van 2020 volgens de NBER slechts twee maanden, terwijl de krimp in het bbp in de eerste helft van 2022 ook niet als recessie werd getypeerd, technisch of anderszins. De reden hiervoor is simpel: de NBER kijkt naar een aantal onderliggende maandelijkse indicatoren, waarbij de nadruk op werkgelegenheid en consumptieve bestedingen ligt. Met de banengroei en de consumptie was in 2022 niets mis, dus geen recessie.

Een recessie met een krappe arbeidsmarkt, is dat eigenlijk wel een recessie?

Hiermee kom ik op een vraag die mij de afgelopen maanden regelmatig is gesteld: kunnen we eigenlijk wel in een recessie belanden als de arbeidsmarkt krap is en de werkloosheid niet oploopt? Mijn ‘I know it when I see it’-antwoord zou zijn van niet, maar dat botst in elk geval eveneens met de Duitse werkelijkheid van het afgelopen half jaar. Kortom, hoog tijd voor een betere definitie van een recessie. Input is welkom, dus stuur suggesties vooral naar opinie@fd.nl.

(Origineel gepubliceerd in het Financieele Dagblad van 31 mei 2023)