http://www.zerohedge.com/news/2014-09-11/death-deflation-central-bank-era

Het D-woord doet de afgelopen maanden weer de ronde. Niet de D van Depressie, nee, veel erger nog, de D van Deflatie…

Deflatie. Soms krijg je wel eens het gevoel dat het hier gaat om de dodelijkste aandoening die een economie kan oppikken. Een beetje als een scheldwoord dat je van je ouders eigenlijk niet mag gebruiken. Het D-woord. Daarbij wordt steevast naar Japan verwezen, aangezien dat land de afgelopen vijftien jaar geplaagd is geweest door aanhoudende inflatie. Japan: rampspoed!

Deflatie
Even voor de volledigheid, deflatie is een situatie waarbij er sprake is van een breed gedragen daling van prijzen in een economie. Technische gesproken gaat het om een situatie waarbij de consumentenprijsindex, de waarde van het mandje van goederen dat als maatstaf dient voor onze normale consumptiepatroon, daalt. Om Japan maar als voorbeeld te gebruiken, onderstaande grafiek laat duidelijk zien dat het prijspeil van 1998 tot 2013 gestaag daalde, de tijdelijke opleving van inflatie in 2008 daargelaten.

Nou kan je je afvragen wat er zo erg is aan prijsdalingen. Iedereen die wel eens een computer heeft gekocht weet dat prijsdalingen op zich helemaal niet zo bijzonder zijn en al helemaal niet een teken van zwakte. Sterker nog, bij computers en de meeste consumentenelektronica komen de prijsdalingen juist voort uit aanhoudende technologische vooruitgang en sterke concurrentie, nou niet bepaald symptomen van een zieke economie. Het verschil met deflatie zit hem er alleen in dat de prijsdaling over een brede linie plaatsvindt, dus ook voor voedsel, een bezoek aan de kapper, huur, onderwijs en zelfs een ritje met de intercity direct goedkoper worden.

Als dat plaatsvindt, heb je de poppen aan het dansen… Dan loont het namelijk om consumptie uit te stellen: morgen is alles immers goedkoper. Het wegvallen van de vraag leidt er vervolgens toe dat bedrijven de vraag zullen proberen te stimuleren met nieuwe prijsverlagingen en daarmee zit je in een neerwaartse spiraal.

Onzin
Niet dus. Mathijs Bouman heeft de afgelopen maanden al een paar keer een helder commentaar over dit onderwerp geschreven (hier en hier), dus die raad ik bij deze van harte aan. Grofweg zijn er twee punten: 1) bestedingen uitstellen is altijd lucratief, aangezien je doorgaans ook rente krijgt op een spaarrekening en 2) ik ga echt niet minder in de intercity direct zitten in afwachting op een goedkoper kaartje morgen en dat geldt ook voor huur en kappers. Het echte gevaar van deflatie zit hem in het feit dat de centrale bank de (reële) rente niet kan verlagen tot het gewenste niveau. Daarnaast is deflatie voornamelijk gevaarlijk voor mensen, bedrijven en overheden met hoge schuld, omdat de omvang van die schuld in reële termen toeneemt.

Maar ik dwaal af. Eigenlijk wilde ik het helemaal niet over de nadelen van deflatie hebben, maar meer over de frequentie daarvan, zoals die is weergegeven in de eerste grafiek van Deutsche Bank. Wat laat die zien? Men turft in deze grafiek hoeveel landen er, teruggerekend vanaf 1800, in elk jaar te maken hebben gehad met deflatie. Het correcte van deze grafiek is dat ze daarbij ook gelijk laten zien voor hoeveel landen ze inflatiedata hebben: in 1800 zijn dat er zeven, in 1900 zijn dat er iets meer dan twintig en zo loopt dat gestaag op. Wat blijkt? Hoewel deflatie de afgelopen dertig jaar redelijk uitzonderlijk is geweest, was het 150 jaar geleden schering en inslag. De gele stippellijn laat zien dat tussen 1800 en 1900 deflatie ongeveer even vaak voorkwam als inflatie. Dat had alles te maken met het feit dat er indertijd sprake was van de goudstandaard, wat inhield dat munten in vaste verhouding inwisselbaar waren voor goud. Pas toen de goudstandaard definitief in de mottenballen werd gedaan, zag je dat deflatie de uitzondering en niet de regel werd.

En dat dreigende rode lijntje aan het einde? Dat is het enige minpuntje van deze grafiek, aangezien het in mijn ogen nogal suggestief is. Zolang centrale banken onbeperkt geld kunnen drukken, lijkt het niet waarschijnlijk dat deflatie een terugkerend fenomeen zal worden. Moeten ze het uiteraard wel ook echt willen, die centrale bankiers…